Arthub Flanders

The Poor Man's Meal

Creator:
Anonieme Meester, Zuid-Nederlands, 1ste kwart 17de eeuw
Pieter Aertsen
Hieronymus Francken II
Joachim Beuckelaer
Pieter Bruegel I
Period:
16de eeuw
Date:
(1599-1601)
Institution:
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
Type:
n/a
Subtype:
schilderij
Material:
paneel and olieverf
Subject:
Stillevens
Dimensions:
32 × 43 cm
Object number:
846
Description:
Dit kleine tafereel kan worden verdeeld in drie delen die belangrijk zijn voor de iconografie. Om te beginnen is er een eenvoudige maaltijd uitgestald op een houten tafel. Centraal liggen twee pannenkoeken met daarachter een grote kom pap. De pannenkoeken verwijzen naar armoede en de pap naar eenvoud. Verschillende gerookte haringen, verspreid over het werk, staan symbool voor Christus. Het brood op de achtergrond is dat van de eucharistie. Tussen de rookpot en de pot met pap ligt een worst, het symbool van de gulzigheid. Als laatste is er de bierkruik. Het handje op de kruik is een verwijzing naar het stadssymbool van Antwerpen, het Antwerpse handje. Deze eenvoudige maaltijd staat voor armoede, eenvoud en enkele belangrijke Christelijke waarden. Met de aanwezigheid van de worst kruipt de aardse verleiding het tafereel binnen. Achteraan op de muur hangt een uilenprent, de uil zit in een spiegel. Boven en onder de uil werden teksten aangebracht. De bovenste tekst luidt als volgt: ‘Goedendag bruer’ en de onderste: ‘uilen spieghel’. Er zijn twee mogelijke betekenissen voor deze prent. De ‘uilen spieghel’ tekst zou een rebus kunnen zijn voor de naam van Tijl Uilenspiegel. De toeschouwer staat hetzelfde lot te wachten als deze figuur. Maar de bril rechts van de uil en de kandelaar links van de uil doen anders vermoeden. Dit is een verwijzing naar het spreekwoord ‘Wat baten kaars en bril, als de uil niet zien wil’. Dit spreekwoord verwijst naar het feit dat dwaze of domme mensen toch nooit naar goede raad luisteren. De uil in de spiegel is als het ware het spiegelbeeld van de toeschouwer om hem te herinneren aan zijn eigen, mogelijk domme, keuzes in het leven. Op het doorkijkje zien we een boerenpaar door een kaal landschap lopen. Links van het paar staat een galg en rechts op een heuvel een windmolen. Aan de horizon zijn de contouren van een stad waar te nemen, mogelijks het Nieuwe Jeruzalem. De galg is een waarschuwing voor de toeschouwer, er moet nagedacht worden bij de gevolgen van je daden. Symbolisch staat de molen waarschijnlijk voor Christus. Het boerenpaar loopt als het ware tussen het aardse leven van pleziertjes en het deugdzame leven. Het boerenpaar bewandelt de moeilijke weg van het leven die hen naar de Deugd zal brengen. En uiteindelijk voor een leven in de Hemel zal zorgen na de dood. Het doorkijkje draagt net zoals het stilleven zelf en de uilenprent bij tot de morele boodschap van het werk. Een goed leven kan alleen geleid worden door het maken van de juiste keuzes. De mens mag niet als een dwaze uil door het leven gaan.
For developers

The data below (with the exceptions outlined in the next paragraph) contain no indication of originality and therefore belong to the public domain. You can thus freely use this information. All data (with the exception of descriptive texts) below is published under a Creative Commons Zero (CC0) license to make this explicitly clear.

Some parts of the data below do contain an element of orginality and are therefore made available under a Creative Commons BY-NC license. Under the terms of this license, you must give attribution when reusing these parts. Commercial use of these parts is not permitted. This license applies to the fields listed in the Open Data section.

Permalink
https://arthub.vlaamsekunstcollectie.be/en/catalog/kmska:9v5n4h
Work PURL
http://kmska.be/collection/work/id/9v5n4h
Data PURL
http://kmska.be/collection/work/data/9v5n4h
JSON
https://arthub.vlaamsekunstcollectie.be/en/catalog/kmska:9v5n4h.json
LIDO XML
https://arthub.vlaamsekunstcollectie.be/en/catalog/kmska:9v5n4h.xml